{"id":3520,"date":"2021-02-27T19:31:26","date_gmt":"2021-02-27T16:31:26","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/?p=3520"},"modified":"2021-02-27T19:31:35","modified_gmt":"2021-02-27T16:31:35","slug":"asi-ve-kamu-sagligina-etkileri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/en\/asi-ve-kamu-sagligina-etkileri\/","title":{"rendered":"A\u015eI VE KAMU SA\u011eLI\u011eINA ETK\u0130LER\u0130"},"content":{"rendered":"<ul><li>A\u015eI VE KAMU SA\u011eLI\u011eINA ETK\u0130LER\u0130 makalesi<a href=\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/en\/kuresel-hukuk-dergisi\/\"> \"K\u00fcresel Hukuk\" Journal<\/a>\u00b4nde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Bu makale sadece bilgi ama\u00e7l\u0131 olarak haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bireysel bir t\u0131bbi tavsiye olarak g\u00f6r\u00fclmemelidir.*<\/p>\n\n\n\n<p>Toplum genelinde bir hastal\u0131\u011f\u0131n; i\u00e7inde bulunulan mevsim ya da normal d\u00f6nemde beklenilenden say\u0131ca fazla ki\u015fide tespit edilmesi durumu \u201c SALGIN\u201d olarak nitelendirilmektedir. Covid-19 salg\u0131n\u0131 2019 Aral\u0131k ay\u0131ndan beri bir\u00e7ok \u00fclkeyi etkisi alt\u0131na alan, tarihte g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f b\u00fcy\u00fck salg\u0131nlardan birisidir.<br>Salg\u0131n hastal\u0131klar tarih boyunca toplumlar\u0131 \u00e7e\u015fitli d\u00fczeylerde tehdit etmi\u015ftir. \u0130nsano\u011flu, farkl\u0131 d\u00f6nemlerde bir\u00e7ok salg\u0131n hastal\u0131klar ile m\u00fccadele etmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bilim insanlar\u0131; bu hastal\u0131klar sebebiyle ger\u00e7ekle\u015fen \u00f6l\u00fcm say\u0131lar\u0131n\u0131 en aza indirerek bula\u015f\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yok etmek amac\u0131yla kapsaml\u0131 bir \u015fekilde ila\u00e7 ve a\u015f\u0131 \u00fcretimi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n<h2 id=\"h-d-nya-zerinde-vuku-bulmu-salg-n-hastal-klar-ve-tarihsel-geli-imi\"><strong>D\u00fcnya \u00dczerinde Vuku Bulmu\u015f Salg\u0131n Hastal\u0131klar Ve Tarihsel Geli\u015fimi;<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Y\u00fczy\u0131llard\u0131r; \u00e7e\u015fitli d\u00f6nemlerde, insanl\u0131k salg\u0131n hastal\u0131klarla m\u00fccadele etmek durumunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. 21. y\u00fczy\u0131lda t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 etkisi alt\u0131na alan koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131 ile m\u00fccadele s\u00fcrerken bilim insanlar\u0131 taraf\u0131ndan bir\u00e7ok \u00fclkede ila\u00e7 ve a\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 devam etmektedir. Peki, insanl\u0131k tarihi bug\u00fcne kadar hangi salg\u0131n hastal\u0131klarla m\u00fccadele etmi\u015ftir? \u0130nsanl\u0131k tarihini \u015fekillendiren en \u00f6l\u00fcmc\u00fcl salg\u0131n hastal\u0131klar\u0131 toplarsak;<\/p>\n\n\n\n<h4 id=\"h-antoninus-galen-salg-n\"><strong> Antoninus (Galen) Salg\u0131n\u0131<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>MS 165-180 d\u00f6neminde Roma \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nda ya\u015fanm\u0131\u015f salg\u0131n bir hastal\u0131k olan Antoninus vebas\u0131 g\u00fcnde iki bin ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olmu\u015f ve bilinen ilk b\u00fcy\u00fck veba salg\u0131nlar\u0131ndan biridir.<\/p>\n\n\n\n<h4 id=\"h-j-stinyen-vebas\"><strong> J\u00fcstinyen Vebas\u0131<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>541 y\u0131l\u0131nda Avrupa\u2019da ba\u015flayan salg\u0131n \u00f6nce M\u0131s\u0131r\u2019a oradan Filistin\u2019e, Suriye\u2019ye, oradan da Anadolu\u2019ya ula\u015ft\u0131 ve binlerce ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebep olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<h4 id=\"h-kara-veba\"><strong>Kara Veba<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>1346 \u2013 1353 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda meydana gelen Kara Veba salg\u0131n\u0131nda 75 ila 200 milyon aras\u0131nda insan\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Tam say\u0131lar\u0131 bilmek m\u00fcmk\u00fcn olmasa da \u00f6zellikle Avrupa n\u00fcfusunun bu y\u0131llarda y\u00fczde 30 ila y\u00fczde 60 oran\u0131nda azald\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor.<\/p>\n\n\n\n<h4 id=\"h-cocoliztli-salg-nlar\">Cocoliztli Salg\u0131nlar\u0131<\/h4>\n\n\n\n<p id=\"h-16-y-zy-lda-yeni-i-spanya-ad-verilen-bug-nk-ad-yla-meksika-olan-b-lgede-g-r-len-birka-farkl-hastal-n-ayn-d-nemde-olu-mas-yla-ya-anm-salg-n-felaketi-cocoliztli-salg-nlar-olarak-an-l-yor-1520-1576-y-llar-aras-nda-toplamda-15-milyona-yak-n-insan-ld-rd-d-n-l-yor\">16, Y\u00fczy\u0131lda \u2018Yeni \u0130spanya\u2019 ad\u0131 verilen bug\u00fcnk\u00fc ad\u0131yla Meksika olan b\u00f6lgede g\u00f6r\u00fclen birka\u00e7 farkl\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131n ayn\u0131 d\u00f6nemde olu\u015fmas\u0131yla ya\u015fanm\u0131\u015f salg\u0131n felaketi \u2018cocoliztli salg\u0131nlar\u0131\u2019 olarak an\u0131l\u0131yor. 1520 \u2013 1576 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda toplamda 15 milyona yak\u0131n insan\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<h4 id=\"h-yedi-farkl-kolera-salg-n\"><strong>Yedi Farkl\u0131 Kolera Salg\u0131n\u0131<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p id=\"h-uygarl-k-tarihimizde-yedi-b-y-k-kolera-salg-n-ya-and-ancak-bunlardan-en-l-mc-l-olan-nc-s-olan-ve-1852-1860-tarihleri-aras-nda-ortaya-kan-yd\">Uygarl\u0131k tarihimizde yedi b\u00fcy\u00fck kolera salg\u0131n\u0131 ya\u015fand\u0131 ancak bunlardan en \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olan\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc olan ve 1852 \u2013 1860 tarihleri aras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<h4 id=\"h-nc-veba-salg-n\"><strong> \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Veba Salg\u0131n\u0131<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p id=\"h-1855-1859-y-llar-aras-nda-ba-layarak-d-nyaya-yay-lan-ve-sadece-in-de-ve-hindistan-da-bile-12-milyon-insan-n-l-m-ne-neden-olan-bu-salg-na-j-stinyen-vebas-ve-avrupa-n-n-kara-vebas-ard-ndan-nc-veba-denildi-birinci-d-nya-sava-s-ras-ndaki-tif-s-salg-n-1914-1918-y-llar-aras-nda-tif-s-bakterisini-ta-yan-bitlerin-neden-oldu-u-d-n-len-salg-n-sonucunda-avrupa-ve-asya-da-25-milyon-ki-i-hastaland-ve-zellikle-sovyetler-birli-i-lkelerinde-3-milyona-yak-n-insan-hayat-n-kaybetti\">1855 \u2013 1859 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ba\u015flayarak d\u00fcnyaya yay\u0131lan ve sadece \u00c7in\u2019de ve Hindistan\u2019da bile 12 milyon insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olan bu salg\u0131na J\u00fcstinyen Vebas\u0131 ve Avrupa\u2019n\u0131n Kara Vebas\u0131 ard\u0131ndan \u2018\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Veba\u2019 denildi.<\/p>\n\n\n\n<h4 id=\"h-birinci-d-nya-sava-s-ras-ndaki-tif-s-salg-n\"><strong> Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 S\u0131ras\u0131ndaki Tif\u00fcs Salg\u0131n\u0131<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p id=\"h-1855-1859-y-llar-aras-nda-ba-layarak-d-nyaya-yay-lan-ve-sadece-in-de-ve-hindistan-da-bile-12-milyon-insan-n-l-m-ne-neden-olan-bu-salg-na-j-stinyen-vebas-ve-avrupa-n-n-kara-vebas-ard-ndan-nc-veba-denildi-birinci-d-nya-sava-s-ras-ndaki-tif-s-salg-n-1914-1918-y-llar-aras-nda-tif-s-bakterisini-ta-yan-bitlerin-neden-oldu-u-d-n-len-salg-n-sonucunda-avrupa-ve-asya-da-25-milyon-ki-i-hastaland-ve-zellikle-sovyetler-birli-i-lkelerinde-3-milyona-yak-n-insan-hayat-n-kaybetti\">1914 \u2013 1918 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Tif\u00fcs bakterisini ta\u015f\u0131yan bitlerin neden oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen salg\u0131n sonucunda Avrupa ve Asya\u2019da 25 milyon ki\u015fi hastaland\u0131 ve \u00f6zellikle Sovyetler Birli\u011fi \u00fclkelerinde 3 milyona yak\u0131n insan hayat\u0131n\u0131 kaybetti.<\/p>\n\n\n\n<h4 id=\"h-1918-i-spanyol-gribi-salg-n\"><strong> 1918 \u0130spanyol Gribi Salg\u0131n\u0131<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p id=\"h-birinci-d-nya-sava-n-takip-eden-y-llarda-500-milyon-insana-bula-an-h1n1-influenza-vir-s-neden-oldu-u-y-ksek-ate-ile-d-nya-genelinde-50-ila-100-milyon-aras-nda-insan-n-l-m-ne-neden-oldu\">Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131 takip eden y\u0131llarda 500 milyon insana bula\u015fan H1N1 influenza vir\u00fcs\u00fc neden oldu\u011fu y\u00fcksek ate\u015f ile d\u00fcnya genelinde 50 ila 100 milyon aras\u0131nda insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden oldu.<\/p>\n\n\n\n<h4 id=\"h-1957-asya-gribi-salg-n\"><strong>1957 Asya Gribi Salg\u0131n\u0131<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p id=\"h-in-de-ba-layan-influenza-a-vir-s-n-n-rdeklerde-mutasyona-u-rayarak-insana-ge-en-bir-hastal-k-oldu-u-d-n-l-yor-asya-gribi-olarak-adland-r-lan-hastal-k-4-milyona-yak-n-insan-n-l-m-ne-sebep-oldu-bulunan-bir-a-ile-salg-n-n-n-ne-ge-ildi-ve-bir-y-l-i-erisinde-40-milyon-ki-i-a-land-asya-gribi-kitlesel-a-lanman-n-nemini-ve-etkisini-g-steren-en-nemli-rneklerden-biri-haline-geldi\">\u00c7in\u2019de ba\u015flayan Influenza-A vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u00f6rdeklerde mutasyona u\u011frayarak insana ge\u00e7en bir hastal\u0131k oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Asya Gribi olarak adland\u0131r\u0131lan hastal\u0131k 4 milyona yak\u0131n insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebep oldu. Bulunan bir a\u015f\u0131 ile salg\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ildi ve bir y\u0131l i\u00e7erisinde 40 milyon ki\u015fi a\u015f\u0131land\u0131. Asya Gribi kitlesel a\u015f\u0131lanman\u0131n \u00f6nemini ve etkisini g\u00f6steren en \u00f6nemli \u00f6rneklerden biri haline geldi.<\/p>\n\n\n\n<h4 id=\"h-hiv-aids-vir-s\"><strong> HIV (AIDS) Vir\u00fcs\u00fc<\/strong>                                                                                          <\/h4>\n\n\n\n<p id=\"h-20-y-zy-l-n-ortalar-nda-maymunlardan-insana-ge-ti-i-anla-lan-hiv-vir-s-n-n-saptanabilen-ilk-rne-i-1959-da-kongo-da-g-r-ld-te-hisi-ve-ad-ancak-1980-lerde-konuldu-son-30-y-lda-36-milyon-insan-n-hayat-na-mal-olan-vir-s-kesin-tedavi-edebilecek-bir-z-m-hala-bulunmuyor\">20.y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131nda maymunlardan insana ge\u00e7ti\u011fi anla\u015f\u0131lan HIV vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn saptanabilen ilk \u00f6rne\u011fi 1959\u2019da Kongo\u2019da g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Te\u015fhisi ve ad\u0131 ancak 1980\u2019lerde konuldu. Son 30 y\u0131lda 36 milyon insan\u0131n hayat\u0131na mal olan vir\u00fcs\u00fc kesin tedavi edebilecek bir \u00e7\u00f6z\u00fcm hala bulunmuyor.<\/p>\n\n\n\n<h5 id=\"h-ge-mi-ten-g-n-m-ze-bu-salg-nlar-i-le-nas-l-m-cadele-edildi\"><strong>Ge\u00e7mi\u015ften G\u00fcn\u00fcm\u00fcze Bu Salg\u0131nlar \u0130le Nas\u0131l M\u00fccadele Edildi?<\/strong><\/h5>\n\n\n\n<p id=\"h-yukar-da-da-izah-edildi-i-zere-tarih-boyunca-t-m-d-nyay-etkileyen-hatta-milyonlarca-insan-n-hayat-n-kaybetmesine-sebep-olan-pek-ok-salg-n-hastal-n-ya-and-g-r-l-yor-bu-salg-nlar-n-o-u-a-sayesinde-kontrol-alt-na-al-nm-hatta-bitirilmesine-etken-olmu-tur-a-lar-n-ortaya-kard-z-mler-itibar-ile-faydalar-ve-zararlar-modern-al-malar-nda-net-olarak-bilinmektedir-ve-tecr-be-edilmi-tir-a-lar-modern-bilimin-en-b-y-k-zaferlerinden-birisidir-a-hastal-klardan-korunmak-i-in-ba-vurulan-g-venli-ve-etkili-y-ntemlerin-ba-nda-geliyor-sa-l-k-bakanl-n-n-resm-web-sitesinde-yap-lan-tan-ma-g-re-a-vir-s-bakteri-vb-mikroplar-n-hastal-k-yapma-karakterlerinden-ar-nd-r-larak-ya-da-baz-toksinlerin-etkilerinin-ortadan-kald-r-larak-geli-tirilen-bir-biyolojik-maddedir-a-lama-y-ntemi-sayesinde-ki-inin-v-cudu-s-z-konusu-hastal-a-yakalanmadan-mikrobu-tan-yor-ve-mikroba-kar-antikor-reterek-bir-savunma-mekanizmas-geli-tirip-mikropla-sava-may-reniyor-b-ylelikle-ki-inin-ba-kl-k-sistemi-g-lendirilmi-oluyor\">Yukar\u0131da da izah edildi\u011fi \u00fczere tarih boyunca t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 etkileyen, hatta milyonlarca insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 kaybetmesine sebep olan pek \u00e7ok salg\u0131n hastal\u0131\u011f\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bu salg\u0131nlar\u0131n \u00e7o\u011fu a\u015f\u0131 sayesinde kontrol alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f hatta bitirilmesine etken olmu\u015ftur. A\u015f\u0131lar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler itibar\u0131 ile faydalar\u0131 ve zararlar\u0131 modern \u00e7al\u0131\u015fmalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda net olarak bilinmektedir ve tecr\u00fcbe edilmi\u015ftir. A\u015f\u0131lar, modern bilimin en b\u00fcy\u00fck zaferlerinden birisidir.<br>A\u015f\u0131; hastal\u0131klardan korunmak i\u00e7in ba\u015fvurulan g\u00fcvenli ve etkili y\u00f6ntemlerin ba\u015f\u0131nda geliyor. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n resm\u00ee web sitesinde yap\u0131lan tan\u0131ma g\u00f6re a\u015f\u0131; vir\u00fcs, bakteri vb. mikroplar\u0131n hastal\u0131k yapma karakterlerinden ar\u0131nd\u0131r\u0131larak ya da baz\u0131 toksinlerin etkilerinin ortadan kald\u0131r\u0131larak geli\u015ftirilen bir biyolojik maddedir. A\u015f\u0131lama y\u00f6ntemi sayesinde ki\u015finin v\u00fccudu, s\u00f6z konusu hastal\u0131\u011fa yakalanmadan mikrobu tan\u0131yor ve mikroba kar\u015f\u0131 antikor \u00fcreterek bir savunma mekanizmas\u0131 geli\u015ftirip mikropla sava\u015fmay\u0131 \u00f6\u011freniyor. B\u00f6ylelikle ki\u015finin ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f oluyor.<\/p>\n\n\n\n<h2 id=\"h-t-rkiye-de-salg-n-hastal-klar-n-durumu\">T\u00fcrkiye\u2019de Salg\u0131n Hastal\u0131klar\u0131n Durumu<\/h2>\n\n\n\n<p>Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 Sa\u011fl\u0131k \u0130statistikleri Y\u0131ll\u0131klar\u0131nda a\u015f\u0131 ile \u00f6nlenebilir hastal\u0131klara ili\u015fkin vaka say\u0131lar\u0131 ve hastal\u0131k istatistiklerine ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn. T\u00fcrkiye\u2019de 2002-2018 d\u00f6neminde a\u015f\u0131 ile \u00f6nlenebilir hastal\u0131klar\u0131n g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, AIDS hari\u00e7 di\u011fer hastal\u0131klar\u0131n ortalamas\u0131nda genel bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f e\u011filimi g\u00f6r\u00fclmektedir.<br>T\u00fcm temel a\u015f\u0131lar\u0131 olmu\u015f \u00e7ocuklar\u0131n oran\u0131n\u0131n son 10 y\u0131lda %77\u2019den %67\u2019ye geriledi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Hacettepe \u00dcniversitesi N\u00fcfus Et\u00fctleri Enstit\u00fcs\u00fc 1993\u2019ten beri her be\u015f senede bir T\u00fcrkiye N\u00fcfus ve Sa\u011fl\u0131k Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 isminde bir \u00e7al\u0131\u015fma yay\u0131nlamaktad\u0131r. Ara\u015ft\u0131rman\u0131n verilerine g\u00f6re, 2018\u2019de T\u00fcrkiye\u2019deki 12-23 ya da 15-26 ayl\u0131k \u00e7ocuklar\u0131n yaln\u0131zca %67\u2019si ya\u015f\u0131na uygun t\u00fcm temel a\u015f\u0131lar\u0131 oldu. Bu oran 2008 y\u0131l\u0131nda %77 iken 2013\u2019de %74 olarak tespit edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<h2 id=\"h-a-nedir-a-ile-salg-n-nlenebilir-mi\">A\u015f\u0131 Nedir, A\u015f\u0131 ile Salg\u0131n \u00d6nlenebilir mi?<br><\/h2>\n\n\n\n<p>Vir\u00fcsler, canl\u0131lar \u00fczerinde hastal\u0131k yapma yetene\u011fine sahiptir. A\u015f\u0131lar ise; vir\u00fcs, bakteri vb. mikroplar\u0131n hastal\u0131k yapma karakterlerinden ar\u0131nd\u0131r\u0131larak ya da baz\u0131 mikroplar\u0131n salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 zehirlerin etkilerinin ortadan kald\u0131rarak geli\u015ftirilen biyolojik maddelerdir. A\u015f\u0131, insanlar\u0131 hastal\u0131klardan ve hastal\u0131\u011f\u0131n getirdi\u011fi k\u00f6t\u00fc sonu\u00e7lardan koruyabilmek i\u00e7in bazen risk alt\u0131ndaki sa\u011flam ki\u015filere bazense hastal\u0131k bula\u015fan ki\u015filere uygulanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h4>D\u00fcnya Genelinde A\u015f\u0131;<\/h4>\n\n\n\n<p><br>D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn (DS\u00d6) verilerine g\u00f6re; 2018 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnyadaki \u00e7ocuk n\u00fcfusunun %86\u2019s\u0131 yani yakla\u015f\u0131k 116 milyon \u00e7ocuk difteri, tetanoz ve bo\u011fmaca (DTP3) a\u015f\u0131s\u0131 oldu. 2018\u2019de DTP3 a\u015f\u0131s\u0131na ula\u015famayan ya da bu a\u015f\u0131y\u0131 yeterli d\u00fczeyde olamayan \u00e7ocuklar\u0131n say\u0131s\u0131 ise 19,4 milyon. Bu \u00e7ocuklar\u0131n yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131 Afrika k\u0131tas\u0131nda ya\u015farken, d\u00f6rtte biri de Afganistan, Pakistan ve Nijerya\u2019da bulunuyor. Bununla birlikte DS\u00d6\u2019n\u00fcn belirtti\u011fi \u00fczere, son y\u0131llarda bir\u00e7ok \u00fclkede a\u015f\u0131lanma oranlar\u0131 d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6zlenmektedir. Sa\u011fl\u0131k alan\u0131na yap\u0131lan yetersiz yat\u0131r\u0131mlar, sava\u015flar ve \u00e7at\u0131\u015fma ortamlar\u0131 bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe neden olmakla birlikte, a\u015f\u0131 kar\u015f\u0131t\u0131 kampanyalar sonucunda a\u015f\u0131 teredd\u00fct\u00fc ve a\u015f\u0131 reddinin artmas\u0131 da ana etkenler aras\u0131nda g\u00f6steriliyor. Bunun yan\u0131 s\u0131ra yine DS\u00d6 taraf\u0131ndan yap\u0131lan bir a\u00e7\u0131klamaya g\u00f6re, a\u015f\u0131lanma oranlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesine paralel olarak 2019\u2019un ilk \u00fc\u00e7 ay\u0131nda, bir \u00f6nceki y\u0131l\u0131n ayn\u0131 d\u00f6nemine g\u00f6re d\u00fcnyada k\u0131zam\u0131k vakas\u0131 %300 oran\u0131nda artt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" width=\"515\" height=\"254\" src=\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/thumbs_b_c_309ed3640c4bdb1838e4f6d3c9c0948c.jpg\" alt=\"A\u015eI VE KAMU SA\u011eLI\u011eINA ETK\u0130LER\u0130\" class=\"wp-image-3521\" srcset=\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/thumbs_b_c_309ed3640c4bdb1838e4f6d3c9c0948c.jpg 515w, https:\/\/www.kureselhukuk.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/thumbs_b_c_309ed3640c4bdb1838e4f6d3c9c0948c-300x148.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 515px) 100vw, 515px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h4>D\u00fcnya Genelinde S\u00fcregelmi\u015f Hastal\u0131klar Ve A\u015f\u0131lar\u0131;<br><\/h4>\n\n\n\n<p>A\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 tarihini kesin olarak tespit etmek zordur. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n \u00e7e\u015fitli kaynaklara dayand\u0131rarak ula\u015ft\u0131klar\u0131 sonu\u00e7lara g\u00f6re baz\u0131 a\u015f\u0131lar\u0131n geli\u015ftirilme s\u00fcreleri a\u015fa\u011f\u0131da olu\u015fturdu\u011fumuz tabloda belirtilmi\u015ftir.<br>Tabloda yer alan listeye g\u00f6re bir hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 ortalama a\u015f\u0131 geli\u015ftirme s\u00fcresi 29,5 y\u0131l olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Fakat bu ortalama s\u00fcre yan\u0131lt\u0131c\u0131 bir s\u00fcredir. Vir\u00fcslere kar\u015f\u0131 yap\u0131lan a\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, vir\u00fcsler hakk\u0131ndaki anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z, teknolojimiz ve bilgimiz bug\u00fcn ile k\u0131yaslanamayacak kadar azd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<h4>D\u00fcnya Genelinde A\u015f\u0131ya Kar\u015f\u0131 Bak\u0131\u015f A\u00e7\u0131\u015f\u0131;<\/h4>\n\n\n\n<p>D\u00fcnya genelinde a\u015f\u0131ya y\u00f6nelik kar\u015f\u0131tl\u0131k devam etmektedir. A\u015f\u0131 konusunda son d\u00f6nemde kaleme al\u0131nan bir\u00e7ok makalede, Amerika ve Avrupa ba\u015fta olmak \u00fczere d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinde a\u015f\u0131 kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131ndan bahsedilmektedir. A\u015f\u0131n\u0131n reddedilmesi; a\u015f\u0131 ile tedavi y\u00f6ntemine ve a\u015f\u0131 bile\u015fenlerine duyulan \u015f\u00fcpheden kaynaklanabildi\u011fi gibi a\u015f\u0131 ile \u00f6nlenebilir hastal\u0131klar\u0131n hafife al\u0131nmas\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcnceler nedeniyle de ortaya \u00e7\u0131kabiliyor.<br>\u00d6rne\u011fin; a\u015f\u0131 kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n s\u0131ralad\u0131\u011f\u0131 nedenlerin ba\u015f\u0131nda, bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar\u0131n \u00e7o\u011funun \u00f6l\u00fcmc\u00fcl sonu\u00e7 do\u011furmad\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131 geliyor. Bir\u00e7ok a\u015f\u0131 kar\u015f\u0131t\u0131 insan, a\u015f\u0131yla \u00f6nlenebilir hastal\u0131klar\u0131 ya\u015fam\u0131n do\u011fal bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyor. Ancak uzmanlar, artan a\u015f\u0131lama y\u00f6ntemleri sayesinde hastal\u0131klar\u0131n g\u00f6r\u00fclme ve hastal\u0131k sebebiyle \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131n\u0131n toplumda unutuldu\u011funu savunmaktad\u0131rlar.<br>A\u015f\u0131 kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n dile getirdi\u011fi bir di\u011fer neden, a\u015f\u0131lar\u0131n faydal\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkindir. Uzmanlar, a\u015f\u0131lanma y\u00f6ntemi benimsendi\u011finde a\u015f\u0131 ile \u00f6nlenebilir hastal\u0131klarda g\u00f6r\u00fclen ciddi d\u00fc\u015f\u00fc\u015f sebebiyle toplumlar\u0131n hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 korunmas\u0131nda a\u015f\u0131n\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem arz etti\u011fini belirtmektedir.<br>A\u015f\u0131lara ili\u015fkin bir ba\u015fka neden ise a\u015f\u0131 \u00fcretim \u015firketleri ile ilgilidir. Bir\u00e7ok a\u015f\u0131 kar\u015f\u0131tlar\u0131, s\u00f6z konusu ila\u00e7 \u015firketlerinin maddi kazan\u00e7 odakl\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve a\u015f\u0131lar\u0131n gerekli ve g\u00fcvenli oldu\u011fu alg\u0131s\u0131n\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Bu konuda T\u00fcrk Tabipler Birli\u011fi (TTB) ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok sa\u011fl\u0131k uzman\u0131 ise insanl\u0131\u011f\u0131n m\u00fc\u015fterek de\u011feri olarak kabul edilen a\u015f\u0131n\u0131n bu ve benzeri d\u00fc\u015f\u00fcnceler nedeniyle kullan\u0131m\u0131n\u0131n b\u0131rak\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fini belirtmektedir.<\/p>\n\n\n\n<h2>T\u00fcrkiye\u2019de A\u015f\u0131;<\/h2>\n\n\n\n<p><br>T\u00fcrkiye\u2019de, Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan olu\u015fturulan ve uygulanan \u00e7ocukluk d\u00f6nemine ili\u015fkin a\u015f\u0131 takvimi mevcuttur.<br>Bu takvimde \u00e7ocuklar\u0131n olmas\u0131 gereken a\u015f\u0131lar ve uygun uygulama zamanlar\u0131 yer al\u0131yor. Bu takvimde yer alan a\u015f\u0131lar, Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na ba\u011fl\u0131 aile sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 merkezlerinde ya da hastanelerde \u00fccretsiz olarak yap\u0131labilmektedir. Bununla birlikte, T\u00fcrkiye\u2019de a\u015f\u0131ya dair yasal bir d\u00fczenleme mevcut de\u011fil. Yani a\u015f\u0131lama, zorunlu bir uygulama de\u011fildir.<br>A\u015f\u0131 kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fckselmesi salg\u0131n hastal\u0131klar\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131na neden olmakta, \u00e7ok daha fazla insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7maktad\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de de a\u015f\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131 bir s\u00fcredir g\u00fcndemde yer almaktad\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n uzmanlar\u0131n da a\u015f\u0131lar\u0131n uygulanmas\u0131 konusunda verdi\u011fi m\u00fccadele devam etmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Salg\u0131nlar Kapsam\u0131nda \u0130nsan Bedenine M\u00fcdahale, V\u00fccut B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne Dokunulmazl\u0131k Durumu;<\/p>\n\n\n\n<p><br>Salg\u0131nlara kar\u015f\u0131 \u00fcretilen a\u015f\u0131 ve tedavi planlamas\u0131na kar\u015f\u0131 bu planlamalara uyman\u0131n ve a\u015f\u0131 yapt\u0131rman\u0131n zorunlu olup olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda ihtilaflar mevcuttur. Kamuoyuna yans\u0131yan bir tak\u0131m kararlar da mevcuttur. Bunlardan birka\u00e7\u0131n\u0131 belirtmekte fayda g\u00f6r\u00fcyoruz;<br>\u2022 AYM Genel Kurulu, 11 Kas\u0131m 2015 tarihli karar\u0131nda, yasall\u0131k unsuru bulunmadan ebeveynin r\u0131zas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n sa\u011fl\u0131k tedbiri yolu ile \u00e7ocu\u011fa zorunlu a\u015f\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funa vurgu yapm\u0131\u015ft\u0131. \u0130hlal karar\u0131 verilmi\u015f ve bu konuda yasal d\u00fczenleme yap\u0131lmas\u0131 gere\u011fine i\u015faret edilmi\u015fti. AYM\u2019nin karar\u0131n\u0131n yay\u0131mlanmas\u0131na ra\u011fmen aradan ge\u00e7en s\u00fcre\u00e7te yeni bir a\u015f\u0131 d\u00fczenlemesi yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtelim.<br>\u2022 Yarg\u0131tay 19. Ceza Dairesi, Mersin\u2019de \u00e7ocuklar\u0131na zorunlu a\u015f\u0131 yap\u0131lmas\u0131na r\u0131za g\u00f6stermeyen ailenin itiraz\u0131 \u00fczerine karar ald\u0131. Hukuk sava\u015f\u0131na giren ailenin Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na \u201ckanun yarar\u0131na bozma\u201d ba\u015fvurusu \u00fczerine dosya Yarg\u0131tay\u2019a ta\u015f\u0131nd\u0131. Yarg\u0131tay, a\u015f\u0131n\u0131n Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019nca belirlenen \u201cgeni\u015fletilmi\u015f ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k program\u0131\u201d uyar\u0131nca yap\u0131lmas\u0131 zorunlu a\u015f\u0131lardan oldu\u011funa dikkat \u00e7ekerek, \u201c\u00e7ocu\u011fun \u00fcst\u00fcn yarar\u0131\u201d oldu\u011fu i\u00e7in anne-baba r\u0131zas\u0131 aranmayaca\u011f\u0131n\u0131 kayda ge\u00e7irdi. Yarg\u0131tay 5 Kas\u0131m 2015 tarihinde oybirli\u011fiyle verdi\u011fi karar\u0131nda, \u201cAna ve baban\u0131n a\u015f\u0131 uygulamas\u0131na r\u0131za g\u00f6stermemeleri halinde, \u00e7ocu\u011fun \u00fcst\u00fcn yarar\u0131na a\u00e7\u0131k\u00e7a ayk\u0131r\u0131 olan bu durumda ana-baban\u0131n r\u0131zas\u0131 aranmaz\u201d dedi.<br>Bir\u00e7ok hukuk\u00e7uya g\u00f6re Umumi H\u0131fz\u0131ss\u0131hha Kanunu uyar\u0131nca zorunlu a\u015f\u0131 uygulamas\u0131 getirilmesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu belirtilmektedir. Prof. Dr. Ersan \u015een\u2019in konu ile ilgili de\u011ferlendirmesi \u015f\u00f6yle: \u201cAnayasa\u2019n\u0131n ilgili h\u00fck\u00fcmleri ile Umumi H\u0131fz\u0131ss\u0131hha Kanunu\u2019ndaki d\u00fczenlemeler do\u011frultusunda, olas\u0131 bir zorunlu a\u015f\u0131 uygulamas\u0131n\u0131n getirilmesi halinde, Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n olu\u015fmayaca\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclebilir. Bu m\u00fcdahalenin kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamas\u0131 zorunludur, ancak bu kanunlar\u0131n \u015feklen var olmas\u0131 yeterli de\u011fildir. Kanunla s\u0131n\u0131rlama \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc; s\u0131n\u0131rlaman\u0131n eri\u015filebilirli\u011fini, \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011fini ve kesinli\u011fini ifade etmektedir. Yeni d\u00fczenleme getirildi\u011fi takdirde; vatanda\u015flar, uygulanacak olan hukuk kurallar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ile i\u00e7eri\u011fi hakk\u0131nda yeterli bilgiye sahip olacakt\u0131r. Bu sebeple, zorunlu a\u015f\u0131 uygulamas\u0131 i\u00e7in kanuni d\u00fczenleme yap\u0131lmas\u0131n\u0131n yerinde olaca\u011f\u0131 kanaatindeyiz.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>A\u015f\u0131 Olan\u0131n ve Olmayan\u0131n Toplum Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 A\u00e7\u0131s\u0131ndan Sorumlulu\u011fu;<br>Sa\u011fl\u0131k Bakan\u0131 Fahrettin Koca taraf\u0131ndan yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamada, ilk etapta a\u015f\u0131 yapt\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n zorunlu olmayaca\u011f\u0131 fakat a\u015f\u0131 yapt\u0131ran ki\u015finin HES koduna bu durumun i\u015flenece\u011fi ayn\u0131 zamanda e-Nab\u0131z sisteminde de g\u00f6r\u00fclece\u011fi ifade edilmi\u015ftir. Bununla beraber bir\u00e7ok kurum ve kurulu\u015f da a\u015f\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nemseyece\u011fini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r.<br>\u0130\u015fverenler, kendi b\u00fcnyesinde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n a\u015f\u0131 yapt\u0131rmamas\u0131 durumunda bir yapt\u0131r\u0131m uygulay\u0131p uygulamayaca\u011f\u0131 konusunda a\u00e7\u0131kl\u0131k beklemektedir. 4857 say\u0131l\u0131 \u0130\u015f Kanunu 25. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131nda sa\u011fl\u0131k sebepleri ile i\u015fverenin hakl\u0131 fesih nedenleri say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<br>Buna g\u00f6re; i\u015f\u00e7inin tutuldu\u011fu hastal\u0131\u011f\u0131n tedavi edilemeyecek nitelikte olmas\u0131 ve i\u015fyerinde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda sak\u0131nca bulunmas\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131k kurulunca saptanmas\u0131 durumunda i\u015fveren s\u00f6zle\u015fmeyi hakl\u0131 olarak feshedebilecektir. Bu kapsamda, Covid-19 olan i\u015f\u00e7inin hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n tedavi edilemeyecek durumda olmas\u0131 ve i\u015fyerinde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda sak\u0131nca bulunmas\u0131 durumunda i\u015fverene hakl\u0131 fesih imk\u00e2n\u0131 verecektir. \u0130\u015f\u00e7i, tedavi olmay\u0131 kabul etmeyip, karantinaya uymaz ve a\u015f\u0131 olmazsa, i\u015fyerinde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda bula\u015f tehlikesi sebebiyle sak\u0131ncal\u0131 bir hal olu\u015fturacakt\u0131r. \u0130\u015fverenlerin bu sebep ile hakl\u0131 fesih imk\u00e2n\u0131n\u0131 kullanabilmesi i\u00e7in bu konuda sa\u011fl\u0131k kurulu raporu aranacak \u015fartlar aras\u0131ndad\u0131r.<br>A\u015f\u0131 ile alakal\u0131 \u0130stanbul Tabipler Odas\u0131\u2019n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klama \u015fu \u015fekildedir; \u201cBula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klarla m\u00fccadelede, en etkili koruma y\u00f6ntemi a\u015f\u0131lamad\u0131r. A\u015f\u0131lama \u00f6ncesi d\u00f6nemde, ortalama ya\u015fam s\u00fcresi k\u0131sayd\u0131.<a href=\"https:\/\/www.who.int\/\"> D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc<\/a>\u2019n\u00fcn raporlar\u0131nda ifade edildi\u011fi gibi; 1974 y\u0131l\u0131nda ba\u015flat\u0131lan Geni\u015fletilmi\u015f Ba\u011f\u0131\u015f\u0131klama Program\u0131 ile difteri, bo\u011fmaca, tetanoz, k\u0131zam\u0131k, \u00e7ocuk felci ve t\u00fcberk\u00fcloz a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131n yayg\u0131n uygulanmas\u0131 sonucu milyonlarca \u00f6l\u00fcm \u00f6nlenmi\u015f, \u00e7i\u00e7ek hastal\u0131\u011f\u0131 gibi a\u011f\u0131r seyirli bir hastal\u0131k ortadan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve \u00e7ocuk felci gibi bula\u015fma riski y\u00fcksek olan bir hastal\u0131k d\u00fcnyan\u0131n k\u0131s\u0131tl\u0131 b\u00f6lgelerine s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015f hale gelmi\u015ftir.<br>A\u015f\u0131lama, di\u011fer ifadesiyle ba\u011f\u0131\u015f\u0131klama hizmetleri, bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar\u0131n denetim alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131, yok edilmesini (eradikasyonunu) sa\u011flayan, b\u00f6ylece d\u00fcnya genelinde y\u0131lda 2-3 milyon \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6nleyen, en etkili halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 giri\u015fimidir. Yayg\u0131n bir a\u015f\u0131lama program\u0131 ile herkese eri\u015fmek olas\u0131d\u0131r. A\u015f\u0131lama ile ya\u015fam bi\u00e7imi de\u011fi\u015fikli\u011fine gerek duyulmadan bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 etkili bir koruma sa\u011flanabilir. Ba\u011f\u0131\u015f\u0131klama hizmetlerinde hedef gruplar net bir \u015fekilde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>A\u015f\u0131lama oranlar\u0131n\u0131n y\u00fczde 95\u2019in \u00fczerinde olmas\u0131 sonucu, o hastal\u0131k etkeninin bula\u015fma riski belirgin olarak d\u00fc\u015fer. A\u015f\u0131lanan ki\u015filer do\u011frudan hastal\u0131ktan korunurken, a\u015f\u0131lanamayan yani hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 duyarl\u0131 durumdaki ki\u015filer, hastal\u0131k etkeni ile kar\u015f\u0131la\u015fma oranlar\u0131 d\u00fc\u015fece\u011fi i\u00e7in dolayl\u0131 olarak korunurlar. Bunun tersine a\u015f\u0131lama oranlar\u0131 y\u00fczde 95\u2019in alt\u0131na inerse, duyarl\u0131 insan say\u0131s\u0131 artar, etkenle kar\u015f\u0131la\u015fma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 y\u00fckselir ve daha \u00f6nce az g\u00f6r\u00fclen ya da hi\u00e7 g\u00f6r\u00fclmeyen hastal\u0131klar salg\u0131nlar yapmaya ba\u015flar. Bunun bir \u00f6rne\u011fi 2005 y\u0131l\u0131nda Avrupa\u2019da g\u00f6r\u00fclen k\u0131zam\u0131k salg\u0131n\u0131d\u0131r. \u00dclkemizde 2008-2011 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda bildirilen k\u0131zam\u0131k vakas\u0131 yokken, 2013 y\u0131l\u0131nda 7.500 k\u0131zam\u0131k vakas\u0131 bildirilmi\u015f, bu say\u0131 giderek art\u0131\u015f g\u00f6stermi\u015ftir\u2026\u201d <\/p>\n\n\n\n<p><br>Tabipler Odas\u0131\u00b4n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamay\u0131 destekler nitelikte bir a\u00e7\u0131klama ise Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastal\u0131klar\u0131 Uzman\u0131 Dr. Mustafa Torun\u2019dan geldi. Mustafa Torun, toplumun y\u00fczde 60-70\u2019ine a\u015f\u0131 yap\u0131lmadan salg\u0131nda k\u0131r\u0131lma olmayaca\u011f\u0131n\u0131 beyan etmi\u015ftir. Di\u011fer yandan Prof. Dr. Mehmet Ceyhan ise; \u201cT\u00fcrkiye\u2019de a\u015f\u0131 zorunlu de\u011fil. Ancak halkta a\u015f\u0131ya kar\u015f\u0131 bir g\u00fcven vard\u0131. Ama son y\u0131llarda a\u015f\u0131 kar\u015f\u0131t\u0131 konu\u015fan ki\u015filer \u00e7\u0131kt\u0131 ortaya. Konu\u015fanlar\u0131n hi\u00e7biri uzman de\u011fil. Neden konu\u015ftuklar\u0131n\u0131 biliyoruz. \u015e\u00f6hret olmak i\u00e7in konu\u015fuyorlar. Ayk\u0131r\u0131 bir \u015fey s\u00f6yleyince toplumda dikkat \u00e7ekmek istiyorlar. Hi\u00e7bir a\u015f\u0131 y\u00fczde 100 koruma sa\u011flamaz. Ancak, b\u00fct\u00fcn toplumu a\u015f\u0131larsan\u0131z, o zaman y\u00fczde 100 koruma oran\u0131na ula\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z\u201d ifadelerini de kulland\u0131.<br><\/p>\n\n\n\n<p>A\u015f\u0131 kar\u015f\u0131t\u0131 teorileri nedeniyle her y\u0131l 3 milyon insan hayat\u0131n\u0131 kaybetmektedir. A\u015f\u0131 kusursuz bir y\u00f6ntem de\u011fildir ve nadiren de olsa yan etkileri ortaya \u00e7\u0131kabilmektedir. Fakat a\u015f\u0131lar\u0131n riskleri, koruduklar\u0131 hastal\u0131klar\u0131n riskinden kat kat d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. A\u015f\u0131lanma konusunda yap\u0131lan say\u0131s\u0131z risk\/zarar analizlerinde, a\u015f\u0131 olman\u0131n faydalar\u0131n\u0131n, a\u015f\u0131lardan uzak durmaya neden olan potansiyel yan etkilerin olas\u0131 zararlar\u0131na k\u0131yasla \u00e7ok ama \u00e7ok daha \u00fcst\u00fcn oldu\u011funu ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. A\u015f\u0131 olmama nedeniyle yakalan\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn hastal\u0131klar\u0131n \u00f6l\u00fcmc\u00fcll\u00fck oran\u0131, a\u015f\u0131lar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bir olas\u0131l\u0131kla, nadiren olan yan etkilerinin potansiyel sonu\u00e7lar\u0131 yan\u0131nda \u00e7ok daha tehlikelidir. Yani a\u015f\u0131 olmay\u0131p da bu hastal\u0131klara yakalanmak, a\u015f\u0131lardan do\u011fabilecek nadir yan etkilerden daha tehlikeli bir durum ortaya \u00e7\u0131karmaktad\u0131r.<br>Bu a\u00e7\u0131klamalardan yola \u00e7\u0131karak a\u015f\u0131 olmamay\u0131 tercih edenler evlerinden \u00e7\u0131kmamal\u0131 ve toplumla hi\u00e7bir \u015fekilde fiziksel etkile\u015fime ge\u00e7memelidir. A\u015f\u0131 olmamay\u0131 tercih ediyorsan\u0131z toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 dikkate almak zorundas\u0131n\u0131z ve d\u0131\u015f d\u00fcnyayla t\u00fcm ili\u015fkinizi kesmelisiniz. A\u015f\u0131 olmay\u0131 tercih etmek hem toplumu koruman\u0131z\u0131 sa\u011flar, hem de a\u015f\u0131s\u0131z ve savunmas\u0131z olan v\u00fccudunuza hastal\u0131\u011f\u0131n bula\u015fmas\u0131na \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde engel olur. B\u00f6ylece t\u00fcm insanl\u0131k kazan\u0131r.<br>A\u015f\u0131 olmak sadece bireysel bir korunma sa\u011flamaz; ayn\u0131 zamanda \u201cs\u00fcr\u00fcy\u00fc\u201d, yani toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumu\u015f olursunuz. Bunun tersi de ge\u00e7erlidir; \u00e7e\u015fitli \u00f6nyarg\u0131lar ve hatal\u0131 bilgilendirmeler nedeniyle kendilerini a\u015f\u0131lamayanlar sadece kendilerini de\u011fil, sizleri de bizzat tehdit etmi\u015f olmaktad\u0131r. Bu nedenle a\u015f\u0131 kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 gibi bilimsel ge\u00e7erlili\u011fi olmayan ak\u0131mlar\u0131n \u00f6n\u00fc kesilmeli, payla\u015f\u0131lan hatal\u0131 bilgiler \u00f6nlenmelidir.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A\u015eI VE KAMU SA\u011eLI\u011eINA ETK\u0130LER\u0130 makalesi K\u00fcresel Hukuk Dergisi\u00b4nde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu makale sadece bilgi ama\u00e7l\u0131 olarak haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bireysel bir t\u0131bbi tavsiye olarak g\u00f6r\u00fclmemelidir.* Toplum genelinde bir hastal\u0131\u011f\u0131n; i\u00e7inde bulunulan mevsim ya da normal d\u00f6nemde beklenilenden say\u0131ca fazla ki\u015fide tespit edilmesi durumu \u201c SALGIN\u201d olarak nitelendirilmektedir. Covid-19 salg\u0131n\u0131 2019 Aral\u0131k ay\u0131ndan beri bir\u00e7ok \u00fclkeyi etkisi alt\u0131na<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v16.1 (Yoast SEO v16.4) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>A\u015eI VE KAMU SA\u011eLI\u011eINA ETK\u0130LER\u0130 &ndash; K\u00fcresel Hukuk<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"K\u00fcresel Hukuk Dergisi Makalesi A\u015eI VE KAMUSA\u011eLI\u011eINA ETK\u0130LER\u0130 \u015fimdi a\u015f\u0131 hakk\u0131nda makaleyi okuyabilirsiniz. Hemen t\u0131klay\u0131n.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/en\/asi-ve-kamu-sagligina-etkileri\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"A\u015eI VE KAMU SA\u011eLI\u011eINA ETK\u0130LER\u0130 &ndash; K\u00fcresel Hukuk\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"K\u00fcresel Hukuk Dergisi Makalesi A\u015eI VE KAMUSA\u011eLI\u011eINA ETK\u0130LER\u0130 \u015fimdi a\u015f\u0131 hakk\u0131nda makaleyi okuyabilirsiniz. Hemen t\u0131klay\u0131n.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/en\/asi-ve-kamu-sagligina-etkileri\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"K\u00fcresel Hukuk\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/kureselhukukcom\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-02-27T16:31:26+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-02-27T16:31:35+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/thumbs_b_c_309ed3640c4bdb1838e4f6d3c9c0948c.jpg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@kureselhukuk\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@kureselhukuk\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"17 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/#organization\",\"name\":\"K\\u00fcresel Hukuk & Dan\\u0131\\u015fmanl\\u0131k\",\"url\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/kureselhukukcom\",\"https:\/\/www.instagram.com\/kureselhukuk\/\",\"https:\/\/www.linkedin.com\/company\/kuresel-hukuk\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCcLrg5tKOtPsBVzIHkg5RFA\",\"https:\/\/twitter.com\/kureselhukuk\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/#logo\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"url\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Untitled-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Untitled-1.png\",\"width\":594,\"height\":178,\"caption\":\"K\\u00fcresel Hukuk & Dan\\u0131\\u015fmanl\\u0131k\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/\",\"name\":\"K\\u00fcresel Hukuk\",\"description\":\"&quot;Adalet vaat de\\u011fildir&quot;\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/asi-ve-kamu-sagligina-etkileri\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"url\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/thumbs_b_c_309ed3640c4bdb1838e4f6d3c9c0948c.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/thumbs_b_c_309ed3640c4bdb1838e4f6d3c9c0948c.jpg\",\"width\":515,\"height\":254,\"caption\":\"A\\u015eI VE KAMU SA\\u011eLI\\u011eINA ETK\\u0130LER\\u0130\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/asi-ve-kamu-sagligina-etkileri\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/asi-ve-kamu-sagligina-etkileri\/\",\"name\":\"A\\u015eI VE KAMU SA\\u011eLI\\u011eINA ETK\\u0130LER\\u0130 &ndash; K\\u00fcresel Hukuk\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/asi-ve-kamu-sagligina-etkileri\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2021-02-27T16:31:26+00:00\",\"dateModified\":\"2021-02-27T16:31:35+00:00\",\"description\":\"K\\u00fcresel Hukuk Dergisi Makalesi A\\u015eI VE KAMUSA\\u011eLI\\u011eINA ETK\\u0130LER\\u0130 \\u015fimdi a\\u015f\\u0131 hakk\\u0131nda makaleyi okuyabilirsiniz. Hemen t\\u0131klay\\u0131n.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/asi-ve-kamu-sagligina-etkileri\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/asi-ve-kamu-sagligina-etkileri\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/asi-ve-kamu-sagligina-etkileri\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"item\":{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/\",\"url\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/\",\"name\":\"Ana sayfa\"}},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"item\":{\"@id\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/asi-ve-kamu-sagligina-etkileri\/#webpage\"}}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/asi-ve-kamu-sagligina-etkileri\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/asi-ve-kamu-sagligina-etkileri\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/#\/schema\/person\/91f19ce17030c37c9b81dfa358d0265e\"},\"headline\":\"A\\u015eI VE KAMU SA\\u011eLI\\u011eINA ETK\\u0130LER\\u0130\",\"datePublished\":\"2021-02-27T16:31:26+00:00\",\"dateModified\":\"2021-02-27T16:31:35+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/asi-ve-kamu-sagligina-etkileri\/#webpage\"},\"wordCount\":3506,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/asi-ve-kamu-sagligina-etkileri\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/thumbs_b_c_309ed3640c4bdb1838e4f6d3c9c0948c.jpg\",\"articleSection\":[\"Genel\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/asi-ve-kamu-sagligina-etkileri\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/#\/schema\/person\/91f19ce17030c37c9b81dfa358d0265e\",\"name\":\"K\\u00fcresel Hukuk\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f0813ec755d08b258ee5ba31a9559894?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f0813ec755d08b258ee5ba31a9559894?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"K\\u00fcresel Hukuk\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3520"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3520"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3520\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3522,"href":"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3520\/revisions\/3522"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3520"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3520"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kureselhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3520"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}